Borrowers·Borrowers

Lender xét “history and likelihood to continue” thế nào khi vay mua nhà?

Vera Nguyen

Vera Nguyen

October 16, 2026·10 min read

Lender xét “history and likelihood to continue” thế nào khi vay mua nhà?

Section 01

Nếu thu nhập thưởng hoặc hoa hồng chiếm phần lớn tổng thu nhập của bạn, câu hỏi đầu tiên khi vay mua nhà thường là: lender có chấp nhận khoản thu nhập đó không, và tính ra bao nhiêu mỗi tháng? Câu trả lời xoay quanh hai khái niệm mà bạn sẽ nghe lặp lại: history (lịch sử nhận thu nhập) và likelihood to continue (khả năng tiếp tục nhận). Bài này giải thích hai khái niệm đó, cách lender tính thu nhập, và cách chuẩn bị hồ sơ.

history and likelihood to continue
Thu nhập thưởng/hoa hồng chiếm phần lớn thu nhập: lender xét “history and likelihood to continue” thế nào khi vay mua nhà?

Section 02

“History and likelihood to continue” nghĩa là gì?

History (lịch sử nhận thu nhập). Là khoảng thời gian bạn đã thực sự nhận loại thu nhập đó, thể hiện qua bảng lương và W-2. Lender dùng lịch sử này để xem mức thu nhập có đều không, và đang tăng hay giảm.

Likelihood to continue (khả năng tiếp tục). Là khả năng khoản thu nhập đó vẫn được nhận trong thời gian tới. Với Fannie Mae, lender không bắt buộc xác minh khả năng tiếp tục trừ khi có lý do tin rằng thu nhập có thể không còn. Ví dụ, nếu nhà tuyển dụng thông báo bỏ chương trình thưởng hoặc đổi cơ cấu hoa hồng, lender có lý do để xem xét kỹ hơn.

Điểm cần lưu ý: nhiều bài viết, kể cả bài tiếng Anh, vẫn mô tả “likelihood to continue” như một yêu cầu bắt buộc phải xác minh trong mọi trường hợp. Với Fannie Mae, hướng dẫn hiện hành không viết như vậy. Nhưng hồ sơ của bạn có thể không đi theo Fannie Mae, hoặc lender có thể áp dụng quy định chặt hơn (overlay), nên bạn vẫn nên chuẩn bị sẵn thông tin chứng minh thu nhập sẽ tiếp tục.

Section 03

Lịch sử bao lâu thì đủ?

Theo Fannie Mae (B3-3.3-02):

Tình huống Quy định
Có từ 2 năm lịch sử trở lên Được khuyến nghị, là trường hợp thuận lợi nhất
Có từ 12 đến dưới 24 tháng Có thể được xem là chấp nhận được nếu hồ sơ có yếu tố tích cực bù đắp cho lịch sử ngắn hơn
Dưới 12 tháng Không đủ để dùng khoản thu nhập đó theo mục này

Hướng dẫn không liệt kê cụ thể những “yếu tố tích cực” nào. Trên thực tế, lender thường xem xét tổng thể hồ sơ, chẳng hạn kinh nghiệm cùng ngành, điểm tín dụng, tiền dự trữ và DTI. Hãy hỏi lender hồ sơ của bạn cần những yếu tố nào.

Lender tính thu nhập thưởng và hoa hồng như thế nào?

Tài liệu cần có. Theo Fannie Mae, lender cần Form 1005 (Request for Verification of Employment), hoặc bảng lương gần nhất cùng W-2 của hai năm. Ngoài ra cần xác minh việc làm bằng lời (verbal VOE).

Tính theo xu hướng thu nhập. Lender xác định tần suất nhận (hằng tháng, hằng quý, hằng năm…), quy ra số tiền mỗi tháng, rồi so thu nhập từ đầu năm đến nay với các năm trước:

  • Ổn định hoặc tăng: lấy trung bình thu nhập từ đầu năm đến nay cộng với thu nhập năm trước, chia cho số tháng tương ứng. Phép tính phải bao gồm tối thiểu 12 tháng.
  • Giảm: lender phải xác nhận mức thu nhập hiện tại đã ổn định lại sau đợt giảm. Nếu chưa, thu nhập đó không đủ điều kiện để dùng. Nếu đã ổn định, lấy thu nhập từ đầu năm đến nay chia cho số tháng kể từ khi thu nhập ổn định.

Thưởng hằng năm. Khoản thưởng nhận mỗi năm một lần được quy ra theo tháng (chia 12). Ví dụ thưởng nhận ngày 31/3 mỗi năm sẽ được chia 12 để ra số thưởng mỗi tháng dùng trong phân tích xu hướng.

Sự kiện bất khả kháng. Nếu có một sự kiện không lặp lại, nằm ngoài kiểm soát của bạn, đã tạm thời ngăn bạn kiếm thu nhập và được chứng minh bằng giấy tờ, lender có thể loại giai đoạn đó khỏi phép tính.

Section 04

Ví dụ: thu nhập chủ yếu từ hoa hồng

Minh làm nhân viên sale, thu nhập gần như hoàn toàn từ hoa hồng. Hồ sơ tính vào tháng 10/2026, với bảng lương gần nhất đến hết tháng 9/2026.

history and likelihood to continue
Ví dụ: thu nhập chủ yếu từ hoa hồng
Mốc Tổng thu nhập Trung bình mỗi tháng
Năm 2024 96.000 USD 8.000 USD
Năm 2025 108.000 USD 9.000 USD
9 tháng đầu 2026 87.000 USD khoảng 9.667 USD

Xu hướng tăng. Lender tính trung bình trên toàn bộ 33 tháng (12 + 12 + 9): (96.000 + 108.000 + 87.000) ÷ 33 = khoảng 8.818 USD mỗi tháng.

Giả sử payment nhà mới (PITI) là 2.600 USD và các khoản nợ khác là 500 USD mỗi tháng. DTI của Minh là (2.600 + 500) ÷ 8.818 = khoảng 35,2%.

Bây giờ hãy xem một trường hợp xu hướng giảm:

Mốc Tổng thu nhập Trung bình mỗi tháng
Năm 2024 120.000 USD 10.000 USD
Năm 2025 96.000 USD 8.000 USD
9 tháng đầu 2026 63.000 USD 7.000 USD

Thu nhập đang giảm, nên lender phải xác nhận mức hiện tại đã ổn định. Nếu lender xác nhận thu nhập đã ổn định ở mức 7.000 USD mỗi tháng từ đầu 2026, thu nhập dùng để tính là 63.000 ÷ 9 = 7.000 USD. Với cùng các khoản nợ như trên, DTI là 3.100 ÷ 7.000 = khoảng 44,3%. Nếu lender không xác nhận được là đã ổn định, khoản thu nhập này có thể không được dùng.

Hai ví dụ cho thấy cùng một công việc, cùng một khoản vay, nhưng xu hướng thu nhập có thể kéo DTI từ 35% lên 44%. Đây chỉ là minh họa, kết quả thực tế còn phụ thuộc vào toàn bộ hồ sơ và kết quả thẩm định.

Khi thưởng/hoa hồng chiếm phần lớn thu nhập

Mục B3-3.3-02 không nêu mức giới hạn tỷ lệ thưởng hoặc hoa hồng trên tổng thu nhập. Tuy vậy, khi thu nhập biến động chiếm phần lớn, những điểm sau thường được xem kỹ hơn, và bạn nên chuẩn bị trước:

  • Tính đều đặn qua các năm. Thu nhập tăng hoặc ổn định dễ được chấp nhận hơn. Một năm giảm mạnh cần có giải thích.
  • Cách trả thu nhập. Hoa hồng, thưởng hay tiền ứng (draw) có thể được xử lý khác nhau, nên hãy có hợp đồng hoặc thư của nhà tuyển dụng mô tả cơ cấu thu nhập.
  • Ngành nghề và kinh nghiệm. Kinh nghiệm cùng ngành thường giúp lender yên tâm hơn, đặc biệt khi lịch sử dưới 2 năm.
  • Thay đổi sắp tới. Nếu nhà tuyển dụng sắp đổi chính sách thưởng hoặc hoa hồng, hãy trao đổi với lender sớm.

Section 05

Cần lưu ý nếu bạn nhận thu nhập kiểu tự doanh

Phần trên áp dụng cho thu nhập thưởng, hoa hồng của nhân viên nhận W-2. Nếu bạn nhận thu nhập qua 1099 hoặc sở hữu doanh nghiệp, hồ sơ thường được xét theo quy định thu nhập tự doanh, với yêu cầu tài liệu khác (thường gồm tờ khai thuế). Hãy hỏi lender hồ sơ của bạn thuộc loại nào ngay từ đầu.

Chuẩn bị hồ sơ: danh sách kiểm tra

  1. Bảng lương gần nhất, có thể hiện thu nhập từ đầu năm đến nay.
  2. W-2 của hai năm gần nhất.
  3. Form 1005 nếu lender chọn xác minh việc làm bằng form này, và sẵn sàng cho lender gọi xác minh bằng lời.
  4. Hợp đồng, thư offer hoặc tài liệu mô tả cơ cấu thưởng và hoa hồng.
  5. Thư giải thích nếu thu nhập giảm hoặc có một giai đoạn bất thường.
  6. Tính thử thu nhập trung bình theo cách trên, để biết trước DTI ước tính.
  7. Không đổi việc hoặc đổi cơ cấu thu nhập giữa chừng khi chưa hỏi lender.

Các chương trình khác và quy định riêng của lender

Nội dung trên dựa trên Fannie Mae. FHA, VA, Freddie Mac và quy định riêng của từng lender (overlay) có thể khác, ví dụ yêu cầu xác minh rõ hơn rằng thu nhập sẽ tiếp tục. Hãy hỏi lender chương trình nào hồ sơ của bạn đang đi theo.

Section 06

Câu hỏi thường gặp

Hoa hồng chiếm gần 100% thu nhập thì có vay mua nhà được không?

Có thể, miễn là thu nhập đó đáp ứng yêu cầu về lịch sử và xu hướng, và phần còn lại của hồ sơ (tín dụng, tài sản, DTI) đủ điều kiện. Mục B3-3.3-02 của Fannie Mae không đặt mức trần tỷ lệ, nhưng lender có thể xem kỹ hơn.

Cần bao nhiêu năm lịch sử thu nhập hoa hồng hoặc thưởng?

Fannie Mae khuyến nghị tối thiểu 2 năm. Thu nhập nhận từ 12 tháng trở lên có thể được chấp nhận nếu có yếu tố tích cực bù đắp. Dưới 12 tháng thì không đủ.

Lender có bắt buộc xác minh thu nhập sẽ tiếp tục không?

Theo Fannie Mae, lender không bắt buộc xác minh khả năng tiếp tục trừ khi có lý do tin rằng thu nhập có thể không còn. Các chương trình khác và quy định riêng của lender có thể chặt hơn.

Thu nhập hoa hồng năm nay giảm so với năm ngoái thì sao?

Lender phải xác nhận mức hiện tại đã ổn định sau đợt giảm. Nếu chưa, thu nhập đó có thể không được dùng. Nếu đã ổn định, lender dùng thu nhập từ đầu năm đến nay chia cho số tháng kể từ khi ổn định.

Thưởng nhận mỗi năm một lần được tính thế nào?

Số thưởng được quy ra theo tháng, ví dụ chia 12 cho thưởng hằng năm, rồi đưa vào phân tích xu hướng cùng các khoản thu nhập khác.

Có cần nộp tờ khai thuế cho thu nhập hoa hồng không?

Với nhân viên nhận W-2, mục B3-3.3-02 hiện hành yêu cầu Form 1005 hoặc bảng lương gần nhất cùng W-2 hai năm, và xác minh việc làm bằng lời. Mục này không yêu cầu tờ khai thuế. Lender có thể yêu cầu thêm tài liệu theo quy định riêng, và thu nhập tự doanh có yêu cầu khác. Quy tắc cũ về hoa hồng từ 25% thu nhập trở lên đã bị bỏ từ năm 2018.

Làm sao tăng cơ hội được duyệt khi thu nhập chủ yếu là biến động?

Chuẩn bị đủ hai năm bảng lương và W-2, giải thích rõ mọi biến động, có tài liệu về cơ cấu thu nhập từ nhà tuyển dụng, giữ DTI thấp và tránh phát sinh nợ mới. Có thể làm việc với loan officer có kinh nghiệm với thu nhập hoa hồng.

Section 07

Kết luận

Thưởng và hoa hồng có thể dùng để vay mua nhà, nhưng lender muốn thấy lịch sử đủ dài và xu hướng ổn định hoặc tăng. Theo Fannie Mae, lịch sử tối thiểu 2 năm là khuyến nghị, từ 12 tháng trở lên có thể chấp nhận nếu có yếu tố bù đắp, và khả năng tiếp tục chỉ phải xác minh khi có lý do nghi ngờ. Mức thu nhập được tính phụ thuộc trực tiếp vào xu hướng, và một năm giảm có thể kéo DTI lên đáng kể. Cách an toàn nhất là chuẩn bị tài liệu sớm, tự tính thử thu nhập trung bình, và hỏi lender chương trình và quy định riêng nào áp dụng cho hồ sơ của bạn.


Bài viết mang tính chất tham khảo chung, không phải tư vấn tài chính cho tình huống cá nhân. Nội dung phản ánh Fannie Mae Selling Guide mục B3-3.3-02 (bản 03/04/2026) tại thời điểm biên soạn tháng 10/2026, có thể thay đổi hoặc khác biệt tùy chương trình vay (FHA, VA, Freddie Mac…) và quy định riêng của từng lender. Các con số trong ví dụ chỉ để minh họa. Trước khi quyết định, bạn nên hỏi trực tiếp chuyên viên tín dụng đang xử lý hồ sơ của mình.

Bạn đang tính chuyện mua nhà hoặc refinance? Hãy thử mortgage calculator của team Wonder Rates để ước tính khoản trả hàng tháng, rồi kết nối với Duc Pham và team Wonder Rates để được tư vấn chương trình vay phù hợp với hồ sơ của bạn.

Nguồn tham khảo:

  • Fannie Mae Selling Guide, mục B3-3.3-02, Bonus, Commission, Overtime, and Tip Income (selling-guide.fanniemae.com)
  • Fannie Mae, Announcement SEL-2018-09, về việc bỏ quy định tờ khai thuế và khoản chi không được hoàn trả cho thu nhập hoa hồng (singlefamily.fanniemae.com)

Duc Pham, Mortgage Broker | NMLS# 844897,
Wonder Rates, Inc. | NMLS# 1518655 | DRE# 02047445 | DFPI# 60DBO-59134 |
Equal Housing Opportunity. Equal Housing Lender. |
Licensed in: AL, AZ, CA, CO, FL, GA, LA, MI, NC, OH, OK, OR, PA, SC, TX, VA, WA.

Vera Nguyen

Written by

Vera Nguyen

Mortgage Specialist

Next step

Want numbers for your own scenario?

Use Wonder Rates to compare options and turn the advice in this article into a real mortgage plan.

Start now
Equal Housing Opportunity. Equal Housing Lender. DRE#02047445. DFPI#60DBO-59134. NMLS#1518655
Lender xét “history and likelihood to continue” thế nào khi vay mua nhà? | Wonder Rates