Section 01

Insurer rút khỏi thị trường: Người mua nhà phải tìm bảo hiểm ở đâu

Con số nói lên tất cả. Chương trình bảo hiểm phương án cuối của bang California, FAIR Plan, tăng từ khoảng 450,000 hợp đồng lên 668,609 hợp đồng chỉ trong hơn một năm. Đó không phải tăng trưởng bình thường. Đó là dấu hiệu một hệ thống đang gãy. Nhưng “khủng hoảng” không có nghĩa là mọi công ty đều đang rời đi cùng một hướng: State Farm dừng nhận đơn mới, còn Farmers vừa làm ngược lại — bỏ hẳn giới hạn hợp đồng và chủ động mở rộng. Bài viết này đi sâu vào những con số, ví dụ thực tế, và so sánh cụ thể, để trả lời câu hỏi người mua nhà phải tìm bảo hiểm ở đâu.

Section 02

Quy mô việc State Farm dừng nhận đơn mới, tính bằng tiền, không bằng lời tuyên bố

Cần phân biệt rõ hai khái niệm hay bị gộp chung: dừng nhận đơn mới và rời khỏi thị trường. Hai công ty lớn nhất California đang đi theo hai hướng khác nhau, không phải cùng một “cuộc rút lui”.

State Farm ngừng nhận đơn bảo hiểm nhà mới tại California từ tháng 5 năm 2023. Đến tháng 5 năm 2026, ba năm sau, công ty vẫn giữ nguyên quyết định đó — đây không phải một lần tạm dừng ngắn hạn. Nhưng State Farm chưa rời khỏi thị trường: công ty vẫn là nhà bảo hiểm nhà lớn nhất California, tiếp tục phục vụ hơn một triệu khách hàng bảo hiểm nhà hiện tại và gần 2.8 triệu hợp đồng tài sản/thương mại nói chung; công ty chỉ tạm dừng bán hợp đồng mới.

Farmers thì đi theo hướng ngược lại. Sau khi giới hạn số hợp đồng nhà mới ở mức 9,500 hợp đồng/tháng, Farmers đã bỏ hẳn giới hạn này từ ngày 21 tháng 11 năm 2025, đồng thời nộp hồ sơ tăng phí mới (đề xuất tăng trung bình toàn bang 6.99%) và lên kế hoạch chủ động tiếp cận khoảng 300,000 khách hàng tiềm năng ở khu vực khó khăn từ đầu năm 2026. Nói cách khác, ở thời điểm hiện tại, gọi chung “State Farm và Farmers cùng rút lui khỏi California” là không còn chính xác.

Cháy rừng Los Angeles tháng 1 năm 2025 là phép thử lớn nhất cho toàn ngành. Thiệt hại ước tính lên tới $40B. Khoảng 12,000 căn nhà bị phá hủy. Tính đến cuối tháng 6 năm 2025, khoảng sáu tháng sau vụ cháy, State Farm đã trả hơn $4.2 tỷ tiền bồi thường trên gần 13,000 hồ sơ. Đến giữa tháng 11 năm 2025, con số này vượt $5 tỷ trên khoảng 13,500 hồ sơ. Theo cơ quan bảo hiểm bang California, tổng bồi thường toàn ngành cho hai vụ cháy vượt $20.4 tỷ trên hơn 80,000 hồ sơ tính đến cuối tháng 7 năm 2025.

Hậu quả tài chính đến ngay sau đó. S&P hạ xếp hạng sức mạnh tài chính của State Farm General từ A cộng xuống A trừ vào tháng 8 năm 2025. Một bậc xếp hạng nghe có vẻ nhỏ. Nhưng với một công ty bảo hiểm, mỗi bậc xếp hạng ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vay vốn và niềm tin của nhà tái bảo hiểm. Để bù đắp, State Farm áp thêm phí bổ sung tạm thời, 1.13% mỗi lần gia hạn trong hai kỳ liên tiếp cho hợp đồng nhà, có hiệu lực từ tháng 12 năm 2025.

Section 03

FAIR Plan từ lưới an toàn phụ trở thành trụ cột chính

Đây là phần dữ liệu đáng chú ý nhất. FAIR Plan sinh ra để làm phương án cuối cùng, dành cho số ít nhà không ai chịu bảo hiểm. Nhưng con số cho thấy nó đang gánh vác vai trò của cả thị trường chính.

So sánh theo thời gian như sau. Tháng 3 năm 2025, FAIR Plan có 555,868 hợp đồng, tăng khoảng 104,000 hợp đồng chỉ trong sáu tháng trước đó. Đến tháng 12 năm 2025, con số đạt 668,609 hợp đồng, tăng 43% so với tháng 9 năm 2024. Tổng mức rủi ro mà FAIR Plan gánh tăng 50%, chạm mốc $645.23B vào cuối tháng 9 năm 2025. Đến tháng 6 năm 2026, mức rủi ro này lên tới $768B, tăng 250% so với tháng 9 năm 2022, chỉ trong vòng chưa đầy bốn năm.

Phân bố rủi ro không đều. Ở những mã vùng nguy cơ cháy rừng cao nhất, số hợp đồng FAIR Plan tăng hơn 19 lần từ năm 2009 đến năm 2024. Ở khu vực rủi ro thấp nhất, số hợp đồng lại giảm 47.5% trong cùng giai đoạn. Nói cách khác, thị trường tư nhân đang bỏ hẳn những khu vực nguy hiểm nhất cho FAIR Plan gánh, còn giữ lại khu vực an toàn cho mình. Ở những mã vùng rủi ro cao nhất hiện nay, khoảng 41% số nhà đang dùng FAIR Plan. Ở khu vực rủi ro thấp, tỷ lệ đó chỉ khoảng 4%.

Một điểm cần làm rõ: FAIR Plan không phải là quỹ do bang California hay người đóng thuế tài trợ. Đây là một hiệp hội bắt buộc do chính các công ty bảo hiểm được cấp phép tại California cùng vận hành và tài trợ — mọi công ty bảo hiểm tài sản hoạt động trong bang đều tự động là thành viên và có thể bị yêu cầu đóng góp thêm (“assessment”) khi FAIR Plan cần tiền để trả bồi thường sau thảm họa lớn. Sau vụ cháy tháng 1 năm 2025, cơ quan bảo hiểm bang đã phê duyệt một đợt assessment $1B cho các công ty thành viên, trong đó riêng State Farm đóng hơn $165M theo thị phần của mình.

Quỹ dự trữ tiền mặt trực tiếp của FAIR Plan, thường được nhắc tới ở mức vài trăm triệu đô la, không nên so sánh trực tiếp với tổng mức rủi ro (exposure) $768B mà chương trình đang gánh để suy ra khả năng chi trả. Exposure là tổng giá trị tài sản được bảo hiểm, không phải khoản tổn thất phải chi trả cùng một lúc; FAIR Plan còn có thêm hợp đồng tái bảo hiểm (reinsurance) và quyền yêu cầu assessment từ các công ty thành viên để bù đắp khi cần, như đã xảy ra sau vụ cháy tháng 1/2025. Dù vậy, mức tăng exposure liên tục — từ $645.23B cuối tháng 9 năm 2025 lên $768B giữa năm 2026 — vẫn là tín hiệu rõ ràng cho thấy FAIR Plan đang gánh vác vai trò ngày càng lớn mà chương trình này không được thiết kế để đảm nhận lâu dài.

Thời điểm	Số hợp đồng FAIR Plan	Tổng mức rủi ro (exposure)
Tháng 9 năm 2024	Khoảng 465,000	Chưa công bố riêng
Tháng 3 năm 2025	555,868	Chưa công bố riêng
Cuối tháng 9 năm 2025	Khoảng 641,000	$645.23B (dân dụng)
Tháng 12 năm 2025	668,609	Chưa công bố riêng (lưu ý: $1.96B là phí bảo hiểm viết mới trong quý 4, một chỉ số khác — không phải exposure)
Tháng 3 năm 2026	Khoảng 684,000	$750B
Tháng 6 năm 2026	Chưa công bố riêng	$768B

Bảng tổng hợp từ Insurance Business Magazine, KQED và Live Insurance News. Một số ô ghi “chưa công bố riêng” vì nguồn chỉ nêu một trong hai chỉ số tại thời điểm đó.

Section 04

Phí bảo hiểm tăng, và ai chịu thiệt nhiều nhất

Từ ngày 15 tháng 10 năm 2026, FAIR Plan tăng phí trung bình 29.1% cho hơn 675,000 khách hàng, mức tăng lớn nhất trong lịch sử chương trình. Con số này đã được giảm so với mức 35.8% mà FAIR Plan đề xuất ban đầu.

Mức tăng này không chia đều. Khoảng 25% khách hàng thực ra sẽ thấy phí giảm, có trường hợp giảm tới 80%. Khoảng một nửa khách hàng sẽ chịu mức tăng từ 30% đến 50%. Một số hộ ở khu vực nguy cơ cháy rừng cao nhất có thể thấy phí bảo hiểm cháy tăng gấp đôi. Đây là bằng chứng rõ ràng rằng vị trí nhà, không phải tổng thể thị trường, mới là yếu tố quyết định hóa đơn bảo hiểm của từng hộ gia đình.

Để so sánh mức độ chung, phí bảo hiểm nhà trung bình ở California là $1,571 một năm, chỉ nhỉnh hơn một chút so với mức trung bình toàn quốc là $1,512. Con số trung bình này gây hiểu lầm. Nó che giấu khoảng cách rất lớn giữa vùng ven biển an toàn và vùng giáp ranh rừng nguy hiểm, nơi phí có thể cao gấp nhiều lần mức trung bình.

Nhóm khách hàng	Tỷ lệ	Mức thay đổi phí từ 15 tháng 10 năm 2026
Rủi ro thấp, được đánh giá lại	Khoảng 25%	Giảm, có trường hợp giảm tới 80%
Phần lớn khách hàng còn lại	Khoảng 50%	Tăng từ 30% đến 50%
Khu vực nguy cơ cháy rừng cao nhất	Một phần nhỏ còn lại	Phí phần cháy rừng có thể tăng gấp đôi

Bảng dựa trên số liệu công bố bởi California FAIR Plan, dẫn lại qua KQED và Calsociety.

Section 05

Chiến lược đổi phí lấy cam kết, và khoảng cách giữa lời hứa với thực tế

Cơ quan bảo hiểm bang đưa ra Sustainable Insurance Strategy, một thỏa thuận đổi chác. Công ty bảo hiểm được duyệt tăng phí nhanh hơn. Đổi lại họ cam kết bán hợp đồng ở khu vực rủi ro cao mà trước đây họ né tránh.

Đây là phần cần đọc cẩn thận, vì các con số công bố dùng phạm vi và đơn vị đo khác nhau nên không thể cộng gộp trực tiếp thành một tổng chung. Trong quý bốn năm 2025, FAIR Plan tự nó đã thêm 21,859 hợp đồng nhà mới, chỉ trong ba tháng. Một số công ty công bố cam kết dưới dạng mục tiêu tối thiểu cho giai đoạn tới (ví dụ Farmers cam kết thêm khoảng 5,600 hợp đồng trong hai năm), trong khi công ty khác như CSAA báo cáo số hợp đồng đã thực sự viết được tính đến một thời điểm (18,300 hợp đồng ở khu vực rủi ro cao, vượt yêu cầu tối thiểu). Vì nguồn không thống nhất cách tính — khu vực “khó khăn” theo định nghĩa của cơ quan bảo hiểm bang so với khu vực “rủi ro cao” nói chung, cam kết cho tương lai so với số đã thực hiện — bài viết không cộng các con số này thành một tổng duy nhất để so sánh với FAIR Plan.

Điều có thể khẳng định chắc chắn hơn: quy mô hợp đồng mới mà FAIR Plan tự thêm chỉ trong ba tháng (21,859) vẫn lớn hơn nhiều so với cam kết công bố của từng công ty riêng lẻ trong bảng dưới đây, cho thấy khoảng cách giữa tốc độ tăng của FAIR Plan và tốc độ cải cách ở thị trường tư nhân vẫn còn đáng kể — dù chưa nên diễn giải thành “chương trình phương án cuối làm được nhiều hơn cả chiến lược cải cách” theo một con số tổng duy nhất.

Công ty	Cam kết đổi lấy duyệt tăng phí	Thời hạn
Farmers	Tiếp cận 300,000 người tiêu dùng ở khu vực khó khăn, thêm khoảng 5,600 hợp đồng	Hai năm, bắt đầu 2026
CSAA	Đã viết thêm 18,300 hợp đồng ở khu vực rủi ro cao, vượt yêu cầu tối thiểu	Đã thực hiện, tính đến đầu 2026
Mercury	Tăng 15% số hợp đồng ở khu vực rủi ro cao, chuyển 6.5% khách hàng từ FAIR Plan	Tám năm

Lưu ý: các công ty công bố cam kết theo đơn vị và phạm vi khác nhau (mục tiêu tương lai so với số đã thực hiện, “khu vực khó khăn” so với “khu vực rủi ro cao”), nên không nên cộng các dòng trong bảng này thành một tổng chung. Bảng dựa trên số liệu từ Insurance Business Magazine và Consumer Watchdog.

Tín hiệu tích cực đã bắt đầu xuất hiện trong tốc độ tăng trưởng của FAIR Plan. Quý một năm 2026, FAIR Plan chỉ thêm khoảng 16,000 hợp đồng mới, giảm mạnh so với mức 35,000 đến 50,000 hợp đồng mỗi quý trong hai năm trước đó. Số hợp đồng kinh doanh mới trung bình mỗi tháng trong quý một năm 2026 thấp hơn 20% so với năm tài chính 2025, dù vẫn cao hơn mức của năm 2022. Đây là dấu hiệu đầu tiên cho thấy cải cách có thể đang phát huy tác dụng, dù còn chậm.

Section 06

Tốc độ xét duyệt hồ sơ tăng phí, một con số ít ai nhắc đến

Một trong những nguyên nhân sâu xa của khủng hoảng ít được nói tới là tốc độ xử lý hồ sơ tăng phí của cơ quan quản lý. Năm 2024, thời gian phê duyệt trung bình là 281 ngày, đã giảm 71 ngày so với năm trước. Nhưng đó chỉ là con số trung bình. Hồ sơ không bị phản đối mất khoảng 256 ngày để duyệt. Hồ sơ bị bên thứ ba phản đối kéo dài tới 529 ngày, gấp đôi thời gian. Riêng phí trả cho các bên phản đối đã lên tới $1.3M trong năm 2025.

Loại hồ sơ	Thời gian phê duyệt trung bình
Tất cả hồ sơ, năm 2023	352 ngày
Tất cả hồ sơ, năm 2024	281 ngày
Hồ sơ không bị phản đối	Khoảng 256 ngày
Hồ sơ bị bên thứ ba phản đối	Khoảng 529 ngày

Bảng dựa trên số liệu từ Beinsure, tổng hợp báo cáo của cơ quan bảo hiểm California.

Với một công ty bảo hiểm, chờ 529 ngày để được tăng phí trong khi chi phí xây dựng và tái bảo hiểm tăng mỗi tháng đồng nghĩa với thua lỗ kéo dài. Đây là một trong những lý do khiến nhiều công ty chọn dừng nhận đơn mới thay vì chờ đợi hệ thống phê duyệt.

Section 07

Yếu tố ít được nhắc tới: trách nhiệm của công ty điện lực

Có một cuộc tranh luận đang diễn ra phía sau hậu trường mà ít bài viết về bảo hiểm nhắc đến. Ba công ty điện lực lớn nhất California, gồm PG&E, Southern California Edison và Sempra Energy, chi kỷ lục $16.7M để vận động hành lang trong kỳ họp lập pháp 2025 đến 2026. Mục tiêu của họ là giới hạn hoặc xóa bỏ trách nhiệm pháp lý gọi là inverse condemnation, quy định hiện buộc công ty điện lực phải chịu trách nhiệm khi thiết bị của họ gây cháy rừng.

Nếu trách nhiệm này chuyển từ công ty điện lực sang công ty bảo hiểm, theo ước tính của hiệp hội bảo hiểm tài sản và tai nạn Mỹ, phí bảo hiểm nhà toàn bang có thể tăng thêm từ 10% đến 20%. Đây là ví dụ cho thấy khủng hoảng bảo hiểm nhà ở California không chỉ do thời tiết, mà còn do cách phân bổ trách nhiệm pháp lý giữa các ngành công nghiệp khác nhau.

Ví dụ thực tế: một căn nhà, hai lần thảm họa

Một hình ảnh cụ thể giúp con số trở nên dễ hình dung hơn. Một ngôi nhà ở Santa Rosa từng bị phá hủy trong vụ cháy rừng Tubbs Fire năm 2017. Đây là một trong những đám cháy tàn phá nhất lịch sử California trước năm 2025. Sau khi được xây lại, khu vực này vẫn nằm trong vùng rủi ro cao, và chủ nhà mới ở đó tiếp tục đối mặt với phí bảo hiểm tăng theo đợt điều chỉnh tháng 10 năm 2026. Câu chuyện này lặp lại ở hàng chục nghìn địa chỉ khác trên khắp bang, nơi lịch sử cháy rừng của một khu đất tiếp tục định giá bảo hiểm nhiều năm sau khi ngôi nhà đã được xây mới hoàn toàn.

Người mua nhà nên tìm bảo hiểm ở đâu, xếp theo dữ liệu thực tế

Dựa trên các con số trên, thứ tự ưu tiên nên như sau, vì chi phí và mức độ bảo vệ khác nhau rõ rệt giữa từng lựa chọn.

Thị trường được cấp phép vẫn thường rẻ hơn FAIR Plan, kể cả sau đợt tăng phí. Một số công ty gần đây đã nới lỏng chính sách nhận hồ sơ mới — ví dụ Farmers vừa bỏ hẳn giới hạn 9,500 hợp đồng/tháng từ 21 tháng 11 năm 2025 và đang chủ động tiếp cận khách hàng ở khu vực khó khăn — trong khi AAA/CSAA, Mercury, Kemper cũng có chương trình mở rộng riêng ở khu vực rủi ro cao, và USAA phục vụ gia đình quân nhân với nhà rủi ro thấp. Với nhà trên $1M, các công ty phục vụ khách hàng tài sản lớn như Chubb, AIG Private Client, PURE và Cincinnati vẫn nhận hồ sơ có chọn lọc.

Tuy nhiên, việc một công ty có nhận hồ sơ mới hay không, và với mức phí nào, phụ thuộc rất nhiều vào địa chỉ cụ thể, mã vùng rủi ro cháy rừng, và tiêu chuẩn bảo lãnh riêng của từng hãng tại từng thời điểm — chính sách có thể thay đổi nhanh hơn tốc độ một bài viết được cập nhật. Vì vậy, danh sách trên chỉ nên dùng để tham khảo hướng đi, không phải khẳng định công ty nào chắc chắn đang nhận hồ sơ toàn bang. Bước thực tế nên làm là làm việc trực tiếp với một môi giới bảo hiểm được cấp phép tại California để kiểm tra công ty nào đang thực sự nhận hồ sơ cho đúng địa chỉ của mình.

Nếu không công ty cấp phép nào nhận hồ sơ, thị trường surplus lines là bước tiếp theo. Phí ở đây không bị giới hạn như thị trường thông thường, nên thường cao hơn đáng kể, nhưng đây vẫn là lựa chọn khả thi cho nhà ở khu vực nguy cơ cực cao.

FAIR Plan kèm gói DIC là phương án cuối cùng, đặc biệt với gần 41% số nhà ở khu vực rủi ro cao nhất hiện đang dùng phương án này. Cần lưu ý mức tăng phí 29.1% có hiệu lực từ tháng 10 năm 2026, và một nửa số khách hàng hiện tại sẽ thấy phí tăng 30% đến 50%, nên nên tính toán kỹ ngân sách dài hạn trước khi chọn phương án này làm giải pháp lâu dài.

Đầu tư vào biện pháp chống cháy rừng vẫn là cách duy nhất tác động trực tiếp đến khả năng được nhận bảo hiểm, không chỉ dựa vào việc chờ thị trường thay đổi. Với việc số hợp đồng ở khu vực rủi ro cao tăng 19 lần trong 15 năm, những căn nhà chứng minh được mức độ chống cháy tốt hơn khu vực xung quanh có lợi thế rõ rệt khi xét hồ sơ.

Section 08

Kết luận

Những con số kể một câu chuyện rõ ràng hơn bất kỳ tuyên bố nào từ công ty bảo hiểm — nhưng đó là một câu chuyện có nhiều mảng màu, không phải một khối “khủng hoảng” đồng nhất. FAIR Plan tăng gấp rưỡi số hợp đồng trong hơn một năm, gánh mức rủi ro tăng 250% trong bốn năm, dù bản thân chương trình này do ngành bảo hiểm tài trợ chứ không phải quỹ nhà nước. Cùng lúc đó, State Farm dừng nhận đơn mới đã ba năm, trong khi Farmers vừa làm điều ngược lại. Người mua nhà nên dựa vào dữ liệu cụ thể của từng khu vực và kiểm tra trực tiếp với môi giới được cấp phép, không phải cảm nhận chung, để quyết định nên tìm bảo hiểm ở thị trường cấp phép, surplus lines, hay FAIR Plan, và nên hành động sớm trước khi đợt tăng phí tháng 10 năm 2026 có hiệu lực.

Nguồn tham khảo

State Farm Newsroom, cập nhật tình hình bồi thường, xếp hạng tài chính và phí bổ sung tạm thời. https://newsroom.statefarm.com/state-farm-in-california-understanding-the-issues/
Insurance.com, tổng hợp tình trạng State Farm và các công ty khác tại California. https://www.insurance.com/home-insurance/state-farm-stops-selling-home-insurance-in-california
San Francisco Chronicle, về chính sách State Farm và diễn biến thị trường condo, thuê nhà. https://www.sfchronicle.com/california/article/state-farm-insurance-california-21102990.php
United Policyholders, về các công ty rời khỏi thị trường California từ tháng 5. https://uphelp.org/another-insurer-is-leaving-california-heres-what-the-troubling-trend-could-mean-to-north-bay-homeowners/
Insurance Journal, về việc Farmers loại bỏ giới hạn hợp đồng. https://www.insurancejournal.com/news/west/2025/11/24/848825.htm
Fox 26 Houston, danh sách các công ty rút khỏi hoặc giảm bảo hiểm tại California. https://www.fox26houston.com/news/california-insurance-crisis-list-carriers-have-fled-reduced-coverage-state
Farmers Insurance Newsroom, thông báo chính thức bỏ giới hạn hợp đồng nhà mới tại California, 21/11/2025. https://newsroom.farmers.com/2025-11-21-In-Major-Move-to-Expand-Growth,-Farmers-Insurance-R-to-Remove-Cap-on-Writing-New-Homeowners-Insurance-Policies-in-California-and-Submits-New-Rating-Plan
California FAIR Plan, giới thiệu cơ chế tài trợ, thành viên bắt buộc và assessment. https://www.cfpnet.com/about-fair-plan/
California Department of Insurance, thông báo phê duyệt assessment $1B cho FAIR Plan sau cháy rừng tháng 1/2025. https://www.insurance.ca.gov/0400-news/0100-press-releases/2025/release015-2025.cfm

Disclaimer: Bài viết chỉ mang tính chất tổng hợp thông tin và giáo dục, không phải lời khuyên bảo hiểm hay tài chính cá nhân. Số liệu được tổng hợp từ các nguồn công khai tại thời điểm viết bài, có thể thay đổi theo quyết định của cơ quan quản lý hay từng công ty bảo hiểm. Người đọc nên xác minh trực tiếp với công ty bảo hiểm, môi giới được cấp phép, hoặc cơ quan quản lý bảo hiểm California trước khi đưa ra quyết định mua hoặc chuyển đổi hợp đồng.